محمد مهدى ملايرى

346

تاريخ و فرهنگ ايران ( فارسى )

كه بايد آن را سهو قلمى از او دانست ، زيرا اردشير بابكان به نام بهمن خوانده نمىشده در صورتى كه اسم اصلى اين استان از نام بهمن گرفته شده و اين نام‌گذارى به پيش از دوران ساسانى و اردشير بابكان بازمىگشته است . بهمنشير ياقوت در روايتى كه از حمزهء اصفهانى نقل كرده گويد : بهمنشير تعريب ( صورت عربى شده ) بهمن اردشير است و آن شهرى بوده بر كنار دجلة العوراء « 1 » و در شرق آن رود ، و روبروى ابلّه قرار داشته ، و نوشته است كه اثر آن شهر محو شده و نامش برجاى مانده « 2 » . نامى كه از اين شهر بر جاى مانده يكى بر روى منطقهء وسيعى بوده است كه اين شهر در مركز آن قرار داشته ، و به نام تسوى بهمنشير خوانده مىشده ، و بزرگترين تسوهاى استان شادبهمن بوده كه از دوران ساسانى تا قرنها در دوران اسلامى به عنوان نام ديوانى همه اين منطقه همچنان باقى بود . و ديگر بر روى رود بزرگى بود كه در همين استان از پيوستن شاخه‌هاى متعدد دجله و فرات به يكديگر تشكيل مىگرديد ، رودى كه در قرنهاى متأخر اسلامى به نام شط العرب خوانده شد ، و اكنون در ايران به نام اروندرود خوانده مىشود . اين رود در آن دوران و تا قرنها پس از آن دوران به نام همين شهرى كه در كنار آن بوده يا به نام سرزمينى كه اين رود در آن شكل گرفته بود رود بهمنشير خوانده مىشد « 3 » . از بهمن‌شير تا اروندرود نامهاى متعددى كه اين رود بزرگ در دوره‌هاى مختلف تاريخى خود بدانها خوانده شده ، و تغييرات طبيعى و جغرافيايى كه در اثر طغيانها و بندگسستنهاى دو رود دجله و فرات در اين استان حاصل شده ، پرده‌اى از ابهام بر تاريخ و جغرافياى اين منطقه افكنده كه رفع آن

--> ( 1 ) . دجلة العوراء نام ديگر اروندرود بوده است . ( 2 ) . ياقوت 1 / 770 . ( 3 ) . تاريخ حمزه اصفهانى ، ( سنى ملوك الارض . . . ) ص 43 . لوسترانج بلدان الخلافة الشرقية . ص 64 .